Ерөнхийлөгч асан Х.Баттулга “Байхгүй” намын даргын сунгаанд бүртгүүлчихсэн юм биш үү

Өнгөрсөн долоо хоногийн гол дуулиан гэвэл Ардчилсан намын даргын сунгаанд өрсөлдөгчийг бүртгэсэн явдал байв. Харин АН-ын даргад Ерөнхийлөгч асан Х.Баттулга, УИХ-ын гишүүн Ж.Батсуурь нар бүртгүүлсэн.  Ийм нэгэн явдал болов.

Ингэхэд Монголд хэдэн Ардчилсан нам байгаа нь тодорхойгүй.   Хэн нь жинхэнэ дарга вэ гэдэг нь бүр толгой эргүүлсэн асуулт болсон.  Хараад байхад ямар ч байсан тус нам одоогоор хоёр хуваагдчихсан дүр зураг харагдаад байгаа. Үүнийгээ С.Эрдэнийн АН, О.Цогтгэрэл даргатай АН гэхчлэн ялгаж нэрлээд байх шиг байна. 

Тэгэхээр одоо олон нийтийн хувьд, тэр дундаа мэдээллээс хол байдаг тус намын олон мянган дэмжигчдийн хувьд хэнийх нь АН даргын сонгууль явуулах гэж байгааг бас ялгаж салгаж салгахгүй мунгинаж байгаа  бололтой. 

Тэгвэл ирэх  сарын эхээр даргын сонгуулиа явуулах гэж товлоод байгаа нь О.Цогтгэрэл даргатай АН юм байна. Өөрөөр хэлбэл экс Ерөнхийлөгч  эдний намын дарга болохоор бүртгүүлсэн гэсэн үг.   Үүнээс улбаалан яригдах ёстой сэдэв бол энэ хоёр АН-ын аль жинхэнэ, аль нь “хуурамч” гэдэг нь ихэнх массын хувьд тодорхойгүй.  Сүүлдээ энэ намын хэрүүлийг тоож сонирхохоо ч больсон.  Харин Х.Баттулга улс төрд эргэн ирэх сургаар эрхбиш энэ намын тогоо руу өнгийж харах шалтгаан болж байх шиг байна.

Одоогоор АН-ын “жинхэнэ” дарга гэгдэж байгаа С.Эрдэнийг хамгийн их  бухимдуулж байгаа нь энэ Х.Баттулга. Тэр бүр экс Ерөнхийлөгчийг халз мэтгэлцээнд дуудсан төдийгүй,  Монголын улс төрийн өнөөгийн сөрөг хүчнийг хоёр хувааж сөргөлдүүлж байгаа “муур багш” нь Х.Баттулга хэмээн зарлаж байгаа.   Түүнчлэн Х.Баттулга ямар учир шалтгааны улмаас Ерөнхийлөгчид нэр дэвшсэн, түүнд хэрхэн тусалж байсан, кёкшүзан Д.Батбаяраас зээлсэн мөнгө төгрөгтэй холбоотой мэдээллийг нт хүртэл ил болгоод буй.

Ийнхүү АН-ынхны дотоодын хэрүүл зодоон болж хувирах шинжтэй болж эхэллээ.  Х.Баттулгын намын даргад бүртгүүлэхтэй зэрэгцэн тус намын нэр нөлөө бүхий зарим гишүүд санаа оноогоо илэрхийлж байгаа. Тухайлбал, гавьяат Д.Сосорбарам “Баттулга аа, чи одоо болноо, зогс. Чи нам байтугай энэ улсыг самарсан” хэмээн сануулсан бол АН-ын гишүүн ХЗДХ-ийн сайд асан Х.Тэмүүжин “АН бодитойгоороо хуваагдах нь дээ” хэмээн жиргэжээ. Иймэрхүү санаа бодлыг илэрхийлэх гишүүн дэмжигчид олон байгаа байх.

Энэ бол асуудлын нэг тал. Харин нөгөө талаасаа гэвэл О.Цогтгэрэл даргатай Ардчилсан нам гэж ачир дээрээ яг байгаа юу, бодитой юу, хууль зүйн хүрээндээ хүлээн зөвшөөрөгдсөн  хүчин төгөлдөр үү гэдэг асуудал бас бий. 

Харин энэ асуудлаар АН-ын албан ёсны дарга гэгдэж байгаа С.Эрдэнэ ингэж хэлжээ. Тэрээр Монголд хууль эрх зүйн хувьд сөрөг хүчин ганцхан АН байгаа. АН-ын эрх мэдлийг булаацалдах өөр санаа зорилготой хэсэг бүлэг хүмүүс байгааг үгүйсгэхгүй. Тэр хүмүүсийн явуулж буй үйл ажиллагаа хууль эрх зүйн хувьд ямарч боломж байхгүй. Хоёрдугаар сарын 16-нд Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр гарсан. Энэ шийдвэрээр С.Эрдэнэд байгаа тамга тэмдэг хүчинтэй байгаа.  Нөгөө талд хүчингүй болсон тамга тэмдгийг ашиглах боломжгүйг тогтоосон. Ингэснээр давж заалдах эрхгүйгээр Захиргааны хэргийн шүүхээс эцсийн шийдвэр гарсан. Хоёр тамга, хоёр  АН гэж байхгүй. Шүүхийн шийдвэрээр нэг л нам үйл ажиллагаа явуулж байгаа гэж ойлгох ёстой” гэсэн юм.

Эргэлзээг тайлах хариулт энэ байна. Улс төрийн хүчин албан ёсны эсэхийг шүүх л тогтооно. Тэгвэл шүүх энэ асуудлыг хэдийн бүр давж заалдах эрхгүйгээр шийдвэрлэж нэг талд нь гаргачихсан юм байна.

Яг энэ өнцгөөсөө  бол Ерөнхийлөгч асан Х.Баттулга “Байхгүй” намын даргын сонгуульд өрсөлдөхөөр бүртгүүлчихжээ гэсэн агуулга уншигдаж байна. Өөрөөр хэлбэл УДШ нэгэнт бүртгээгүй бол АН-ын “хормойноос унасан”  АН хүчин төгөлдөр нам биш гэсэн үг биш. Магадгүй, намын дарга нь гэгдэж байгаа О.Цогт-Очирын даргын сонгуульд бүртгүүлээгүй шалтгаан энэ байх.

Б.Тулга